Χωρικές ουλές: Το προσφυγικό ζήτημα στην εποχή του λάτεξ

0

prosfygas

Από την Γιάννα Παπαπαύλου

Η γη προϋπήρχε της έλευσης του ανθρώπου και στα εδάφη της υποδέχθηκε την ανθρώπινη ζωή.

Ο άνθρωπος κοίταξε, περιεργάστηκε αυτόν τον κόσμο και ονόμασε αυτά που ένιωθε, έβλεπε και άγγιζε.  Μπροστά στην απεραντοσύνη και συνοχή αυτού που αντίκριζε, θέλησε να τη διασπάσει και διανέμει σε κομμάτια.

Την έκφανση αυτής της οριοθέτησης σε ενδιάμεσους άζωους σχηματισμούς, την ονόμασε «σύνορα», και μαζί με αυτό τον όρο επήλθε και η έννοια του Άλλου. Αυτού του είδους η ζωή δημιουργήθηκε μέσα από μια πληγή που διαχωρίζει τις οντότητες και προσπαθεί να επουλωθεί.

Η οντολογική διάσταση του συνόρου, ως ένα ανοιχτό τραύμα, συσχετίζεται με την ανάγνωση της σύγχρονης εμπειρίας της μετανάστευσης, ή διέλευσης ανάμεσα στις επικράτειες, όπου το σώμα και η ύπαρξη του αντιμετωπίζεται ως κάτι το απαγορευτικό που επιδέχεται ελέγχου και ανάκρισης.

Υπάρχει μια εμμονή με τη διατήρηση της καθαρότητας και ασηψίας αυτής της ανοιχτής πληγής, όπου αναδεικνύεται και το παράδοξο της επιτήρησης και περιπολίας αυτών των τόπων, μιας και η παρουσία της αστυνομίας έχει ως σκοπό τη διατήρηση της ανθρώπινης απουσίας, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο «μη-τόπους».

Ο Marc Auge εισήγαγε τη συγκεκριμένη ορολογία για να περιγράψει τη μη ανθρωπολογική διάσταση τέτοιων ενδιάμεσων, ανιστορικών χώρων.  Κατ’ επέκταση αυτοί οι “μη-τόποι” στερούν από το άτομο την προσωπικότητα του, ενώ μπορούμε να πούμε ότι το σώμα του αντιμετωπίζεται ως μιασματική παρεμβολή στην ανοιχτή πληγή.

Η σημειολογία του αποστειρωμένου ορίου συνοψίζεται σε ένα ζευγάρι χειρουργικών λάτεξ γαντιών, που υπήρξε κυρίαρχο στις εικόνες και μαρτυρίες των όσων έχουν βιώσει οι πρόσφυγες στην προσπάθεια τους να διασχίσουν τα σύνορα της Ευρώπης, λόγων των πρόσφατων συγκρούσεων στην Μέση Ανατολή.

“(…) Η αστυνομία εμφανίστηκε σαν σμήνος μέσα από τα δέντρα. Μου είχαν πει πολλές φορές ότι θα μας χτυπήσουν όταν μας βρουν. Αλλά ήταν ακόμα χειρότερο από ό,τι είχα φανταστεί. Μας αντιμετώπιζαν σαν ζώα. Φορούσαν μάσκες και γάντια, επειδή φοβόντουσαν ακόμη και να μας αγγίξουν. Ήταν σαν να μην ήμασταν καν άνθρωποι.”

6-2_foto

«Ελληνίδα ρεπόρτερ φοράει χειρουργικά γάντια στην Ειδομένη, καλύπτοντας τα γεγονότα για το προσφυγικό.  Είναι βρώμικο το μικρόφωνο της;»

Περαιτέρω, δηλώσεις όπως «(…) αποφασίστηκε ομόφωνα, η μη ένταξη – τοποθέτηση των παιδιών των προσφύγων στο χώρο του σχολείου μας», από το Σύλλογο Γονέων του 5ου Δημοτικού Σχολείου του Ωραιόκαστρου, καταδεικνύει το γεγονός ότι πρόκειται πράγματι για ένα αγώνα διατήρησης της «καθαρότητας» και ομοιογένειας καθώς ο φόβος της επιμόλυνσης γίνεται ακόμη πιο μεγάλος όταν ο «μολυσματικός» Άλλος, διαπερνάει την ανοιχτή πληγή και υπεισέρχεται στον πυρήνα της κοινωνίας.

Φυσικά το πρόβλημα δεν έγκειται στην διαφορετικότητα του Άλλου, αλλά στην εγκαθίδρυση μιας αντίληψης της ετερότητας ως μιασματικής και τελείως εξωγενής ως προς μια άλλη οντότητα.  Άλλωστε η διαφορά του δεξιού από του αριστερού γαντιού σε ένα ζευγάρι γαντιών θα γινόταν αισθητή σε ένα κόσμο που αποτελείτο και από τα δύο είδη, ενώ η σύγκλιση των δύο διαφορετικών γαντιών θα μπορούσε να γίνει μέσω ενός καθρεφτίσματος στο τρισδιάστατο χώρο, όπως διατύπωσε ο φιλόσοφος και μαθηματικός Gottfried Leibniz σχετικά με τη θεωρία του χώρου και της συσχέτισης των οντοτήτων ως προς αυτόν.

Εν τέλει, αυτό που μπορώ να αποδεχτώ είναι ότι η φαντασία του ανθρώπου είναι μεγάλη!  Επινοεί διαχωριστικά σύνορα σε ένα απέραντο, αυθύπαρκτο, κυκλικό συνεχές και όλα αυτά γιατί ο φόβος του είναι ακόμη μεγαλύτερος.

  1. Η έννοια του συνόρου ως ανοιχτής πληγής αναφέρεται στο: Manzanas A., Benito J. (2011),The Rhetoric of Spatial Cutting. Borders, Scars, Open wounds “Cities, Borders, and Spaces in Intercultural American Literature and Film”, Routledge, New York, 93-111.
  1. Auge M. (1992). “Non Place:  Introduction to an Anthropology of Supermodernity”.    John Howe. London: Verso.
  2. “(…) The police came swarming out of the trees. I’d been told many times that they’d beat us when they found us. But it was even worse than I imagined. They treated us like animals. They wore masks and gloves because they were afraid to even touch us. It was like we weren’t human.” (Kos, Greece) (Φωτογραφία και κείμενο παρμένο από τη σελίδα Facebook του ‘Humans of New York’. Η δημοσίευση είχε γίνει στις 2/10/2015.)
  3. “Greek TV journalist is wearing surgical gloves in Idomeni covering refugee crisis. Is her mic dirty?” Από ανάρτηση στο λογαριασμό Twitter της Ruth Bossart στις 16/03/2016.
  4. Παρέντη Μ. (2016, 13 Σεπτεμβρίου). «Ο Σύλλογος Γονέων και Μισανθρώπων». Παρμένο από: http://www.nostimonimar.gr/o-sillogos-goneon-ke-misanthropon/
  5. Ishiguro H., “Leibniz’s Philosophy of Logic and Language”, Cambridge University Press 1990, σελ.116.
  6. Προσφυγόπουλο με γάντια. Βαγγέλης Ευαγγελίου (www.vaeva.gr)

*Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο ένθετο του Νόστιμον Ήμαρ στον Δρόμο της Αριστεράς, το Σάββατο 1.10.2016

Κάθε Σάββατο κυκλοφορεί στα περίπτερα το έντυπο Νόστιμον Ήμαρ ένθετο στον Δρόμο της Αριστεράς.

dromos-n

Σχετικά Με Το Συντάκτη

Γιάννα Παπαπαύλου

Διαβάζει, βλέπει ταινίες και ονειρεύεται μια διαφορετική πραγματικότητα. Γι’ αυτό γράφει για τον κινηματογράφο, όπου χρησιμοποιεί πολλές παραπομπές. Να για παράδειγμα, πως είπε και ο Eduardo Galeano: «για να έχουν τα όνειρα κάποια ελπίδα να γίνουν δημοφιλή πρέπει να εκτεθούν. Αυτή είναι η δουλειά του θεάματος. Το θέαμα είναι ήδη μέρος της πολιτικής και οικονομικής ζωής μας.»

Αφήστε Ένα Σχόλιο

four × three =

Simple Share Buttons