Γκλοπ: Η φετιχιστική μηχανική της εξουσίας

0

Από την Γιάννα Παπαπαύλου

Η «βιοπολιτική» του βιασμού του Τεό από αστυνομικούς στα υποβαθμισμένα προάστια της Γαλλίας.

Είναι μια ιστορία για την πτώση μιας κοινωνίας, που καθώς πέφτει, επαναλαμβάνει στον εαυτό της:

«Ως εδώ, όλα καλά.»

«Ως εδώ, όλα καλά.»

«Ως εδώ, όλα καλά.»1

Μέχρι που προσγειώνεται με πάταγο.

H Αρτεμισία Γκεντιλέσκι, στον πίνακα της, «Η Σουζάνα και οι δύο γέροντες», απεικονίζει τη βιβλική ιστορία μιας ενάρετης γυναίκας που παρενοχλείται σεξουαλικά από τους πρεσβύτερους της κοινότητας της.2 Την απειλούν, δια της εξουσίας που κατέχουν, ότι θα την καταγγείλουν για μοιχεία αν δεν συναινέσει σε σεξουαλική επαφή μαζί τους.  Η ίδια αρνείται και συλλαμβάνεται.

Ο κυρίαρχος διατηρεί στον πυρήνα του τη δυνατότητα εφαρμογής μιας έννομης βίας, η οποία, εντελώς διαστρεβλωμένα στην αντίληψη του, διαφυλάσσει το «δίκαιο».  Ένα έγκλημα, σαν ο βιασμός του Τεό, ενός νεαρού Γάλλου, από αστυνομικούς, καταδεικνύει τα πλαίσια εξουσίας στα οποία επιτελείται η αποδιοπομπαία ταυτότητα του Άλλου και η οποία αποτελεί κατασκεύασμα μέσα στο νόμο έτσι ώστε η  βία που ασκείται εις βάρος του να μην προβάλλει ως έγκλημα. Πρόκειται για το παράδοξο της νόμιμης επιβολής της κυρίαρχης βίας, όπου χρησιμοποιούνται βάναυσες μέθοδοι διώξεων σε συγκεκριμένα άτομα και που η πρόθεση μιας επιθετικής συμπεριφοράς συνδέεται με τα φυλετικά γνωρίσματα τους.  Αυτό γίνεται στα πλαίσια της «βιοπολιτικής» άσκησης της κρατικής εξουσίας, όπου η αξία και αξιοπρέπεια των πολιτών δε συνδέεται με ένα τυπικό πλαίσιο νόμων αλλά με μια ισχυρή εννοιολογική κατασκευή του επικίνδυνου Άλλου.

Στην περίπτωση της Γαλλίας, είναι ο μαύρος νεαρός που μένει στις φτωχές γειτονιές των γαλλικών προαστίων, που αν και είχε λευκό ποινικό μητρώο, στοχοποιήθηκε, βασανίστηκε και βιάστηκε με τη χρήση του γκλοπ.  Η βία που ασκήθηκε πάνω του καταγράφηκε σε βίντεο, καθιστώντας το συμβάν αδιάσειστα υπαρκτό, ξεπερνώντας τις αμφιβολίες ενός «αστικού μύθου» για το συγκεκριμένο είδος άσκησης βίας με γκλοπ από αστυνομικούς.

Η σύζευξη σώματος-αντικειμένου, του αστυνομικού με το γκλοπ του, γεννά μια μηχανική της εξουσίας, όπου η διαστροφή δεν είναι ουδέτερη ή μεταφορική, αλλά κυριολεκτική και υλική, καθώς η χρηστικότητα του αντικείμενου εγγράφεται στη διαλεκτική του ισχυρού και ανίσχυρου, όχι μόνο στην πρόθεση ακινητοποίησης αλλά και πρόκλησης ειδεχθούς πόνου, εξευτελισμού και απαξίωσης, στα πλαίσια μιας βιοπολιτικής που θεωρεί τους ανθρώπους αναλώσιμο βιολογικό απόθεμα και που μπορεί να διαχειρίζεται κατά βούληση τη «γυμνή ζωή».

Οι κυρίαρχες βιοεξουσιαστικές σχέσεις, μέσω της ανθρωπολογικής θεώρησης τους, καταδεικνύουν την απανθρωποποίηση της ζωής.  Οι ανθρώπινες ζωές, ως «γυμνές ζωές», είναι εν δυνάμει φονεύσιμες μιας και η απαξίωση τους, εναπόκειται στην κρίση του εξουσιαστή.  Ο ρατσισμός και ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελούν το μέσο «εξορθολογισμού» τέτοιων βάναυσων πρακτικών.  Ο τρόπος συγκρότησης της εξουσιαστικής κυριαρχικής αντίληψης και μαζικής αποδοχής της από την κοινωνία, στηρίζεται στη δημιουργία εξαιρέσεων και των αρνητικών νοηματοδοτήσεων τους.

Ο «μετανάστης», ο «πρόσφυγας», ο «μαύρος», αποτελούν τις εξαιρέσεις που κανονικοποιούν την βία που μπορεί να ασκηθεί πάνω τους, μιας και φέρουν αρνητικό εννοιολογικό περιεχόμενο σε σχέση με το σύνολο της κοινωνίας.  Στις περιπτώσεις αυτών των ανθρώπων, αφαιρείται η ιδιότητα τους ως πολίτες. Έτσι ως απρόσωπα έμβια όντα που φέρουν την απλή υλική ζωή, αποτελούν το απαξιωμένο, το κατώτερο, το αναλώσιμο, το παράδοξο ανάμεσα στην ύπαρξη και ανυπαρξία.

Ο βιασμός του Τεό, αποτελεί την αλληγορία της πραγμοποίησης του σώματος στα πλαίσια ενός φετιχισμού της επιβολής της ισχύς.  Η ίδια η εξουσία αποτελεί τη διαστροφή.

  1. Απόσπασμα από την ταινία La Haine, του Mathieu Kassοvitz που διαδραματίζεται στις φτωχές περιοχές των προαστίων του Παρισιού με επίκεντρο το θάνατο ενός νεαρού Άραβα από αστυνομικούς.
  1. Το ψηφιακό κολλάζ αποτελεί αλληγορία του πίνακα της Γκεντιλέσκι, «Η Σουζάνα και οι δύο γέροντες».

Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο ένθετο του Νόστιμον Ήμαρ στον Δρόμο της Αριστεράς, το Σάββατο 24.2.2017

Κάθε Σάββατο κυκλοφορεί στα περίπτερα το έντυπο Νόστιμον Ήμαρ ένθετο στον Δρόμο της Αριστεράς.

dromos-n

Σχετικά Με Το Συντάκτη

N.

Αφήστε Ένα Σχόλιο

15 − 1 =

Simple Share Buttons