Ο Κωνσταντίνος Μπογδάνος και η μεταμοντερνική ειρωνεία

19

180814

Του Νικήτα Φεσσά

Με τον Κωνσταντίνο Μπογδάνο η ελληνική τηλεόραση, και πιο συγκεκριμένα  η ελληνική τηλεοπτική ενημερωτική δημοσιογραφία εισέρχεται σε ένα νέο στάδιο, αυτό του μεταμοντερνισμού.

Στο εξωτερικό εκπομπές όπως αυτή του John Stewart, πιο πρόσφατα του Stephen Colbert, του Bill Maher και άλλων υπάρχουν εδώ και αρκετά χρόνια. Στην Ελλάδα το είδος εισήγαγαν ο Αναστασιάδης, οι Αμάν και ο Λαζόπουλος. Ωστόσο η εκπομπή ‘ΣΚΑΙ στις 6’ είναι καθαρά ενημερωτική, και όχι κωμική. Ο τρόπος παρουσίασης είναι η επιτομή της μεταμοντέρνας, αποδομητικής ειρωνείας.

Δεν υπάρχει είδηση, από την πιο φαιδρή/διασκεδαστική, έως την πιο σημαντική, δραματική ή τραγική την οποία ο Μπογδάνος να παρουσιάζει με σοβαρό τρόπο. Χρησιμοποιεί άλλωστε διαρκώς τα αόρατα εισαγωγικά που σχηματίζουν κάποιοι από εμάς με τα δάχτυλά τους όταν μιλoύν, θέλοντας να σηματοδοτήσουν την αρχή και το τέλος του ειρωνικού λόγου. Δεν έχει σημασία αν πρόκειται για ιστορικά γεγονότα ή για infotainment, για κλασική μουσική ή για μπουζούκια. Ο παρουσιαστής τα αντιμετωπίζει με την ίδια tongue-in-cheek σοβαρότητα (ή έλλειψη αυτής), η οποία ταυτόχρονα εκδημοκρατίζει και ισοπεδώνει.

Οι εκλεκτικές αναφορές του Μπογδάνου καλύπτουν από Μαρία Κάλλας, Ρίτσο και Καβάφη, μέχρι Καζαντζίδη, Μαζωνάκη και ‘Game of Thrones’. Σχολιάζοντας κάθε είδους είδηση, κάνει τουλάχιστον μία νύξη σε κάποιο έργο είτε της ‘υψηλής’ είτε της λαϊκής κουλτούρας. Ο ίδιος ο ειδησεογραφικός λόγος γίνεται με τον Μπογδάνο ένα ατελείωτο pastiche από τσιτάτα που προέρχονται από πηγές εξαιρετικά ετερόκλητες. Ένα τυπικό σχόλιο του παρουσιαστή έχει την μορφή ‘Όπως θα λεγε και ο Χ’ (όπου ο Χ μπορεί να είναι από τον Μαρξ και τον Λένιν, μέχρι την Κιμ Καρντάσιαν).

Η εκπομπή διέπεται από μια αυτο-ανακλαστικότητα και αυτο-στοχαστικότητα άνευ προηγουμένου για τα ελληνικά δεδομένα, τόσο σε σχέση με την ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης, όσο και της νεοελληνικής (και όχι μόνο) κουλτούρας γενικά. Ο παρουσιαστής είναι ταυτόχρονα και η (πρόσφατη) νεοελληνική τηλεοπτική μνήμη, στην οποία ανατρέχει σε κάθε ευκαιρία. O Μπογδάνος ειρωνεύεται συχνά πλαγίως και τον μελοδραματικό, λαϊκίστικο και κιτρινίστικο τρόπο παρουσίασης του προκατόχου του, Νίκου Ευαγγελάτου (ενδιαμέσως τον διαδέχτηκε ο αγγλοσαξωνικά απρόσωπος/ουδέτερος Σπύρος Μάλλης, για να φτάσουμε στον carnivalesque, ενίοτε ακόμη και μπουφόνικο τρόπο παρουσίασης του Μπογδάνου, ο οποίος βρίσκεται περισσότερο κοντά στον Σεφερλή παρά στον Χατζηνικολάου). Το μορφωτικό background δε, του παρουσιαστή του επιτρέπει, ακόμη και να κάνει αναφορές σε εξαιρετικά πολύπλοκες θεωρίες (σχετικές με την επικοινωνία και τα ΜΜΕ), όπως η σημειωτική, για όποιον (έχει το αντίστοιχο μορφωτικό επίπεδο για να) τις ‘πιάσει’.

Θα επρόκειτο για performance που θα είχε ακόμη και σουρεαλιστική αξία, αν δεν επρόκειτο τυπικά για δελτίο ειδήσεων. Πράγμα που σημαίνει ότι αυτή η μεταμοντέρνα αντιμετώπιση προκαλεί μια Baudrilliardική εσωτερική έκρηξη νοήματος. Ο/Η θεατής, συνηθισμένος/η σε πιο ξεκάθαρα τηλεοπτικά είδη, δεν ξέρει πώς να παρακολουθήσει την εκπομπή, πώς πρέπει να τοποθετηθεί απέναντι σε αυτό το κείμενο, πώς πρέπει να το διαβάσει, τί να πάρει στα σοβαρά και τί όχι (ενδεχομένως βέβαια από την άλλη ο μεταμοντέρνος θεατής να αισθάνεται σαν στο σπίτι του).

Εν τω μεταξύ, ωστόσο, αυτή η ειρωνική φόρμα εξυπηρετεί μια χαρά την- κάθε άλλο παρά μετα-ιδεολογική, παρά τις τακτικές διαβεβαιώσεις για το αντίθετο- ατζέντα του σταθμού. Ο  παρουσιαστής ειρωνεύεται το ίδιο συχνά, και στον ίδιο βαθμό, την άκρα Αριστερά και την άκρα Δεξιά, καθότι οποιαδήποτε υπόνοια ‘ολοκληρωτισμού’ και ανελευθερίας (σύμφωνα πάντα με τα στάνταρ της δικής του μάρκας φιλελευθερισμού) πέφτει αμέσως βαριά για το μεταμοντέρνο στομαχάκι του (εργοδότη του).

Ο Μπογδάνος εκφράζει την αμηχανία και τη δυσπιστία του μεταμοντέρνου υποκειμένου απέναντι σε οποιαδήποτε βεβαιότητα. Καμία πεποίθηση δεν είναι αρκετά ακλόνητη, καμία αλήθεια δεν είναι αρκούντως οικουμενική και κανένας σκοπός δεν είναι τόσο ιερός ώστε να μην μπορούν να γίνουν αντικείμενα αποδομητικής χλεύης, η οποία στην περίπτωση του Μπογδάνου συνοδεύεται και από ένα touch μπουρζουά σνομπισμού ενός γνώστη-δανδή.

Ένας χυδαίος σχετικισμός που ακινητοποιεί, ναρκώνει, αποπροσανατολίζει, αναισθητοποιεί ιδεολογικά, πολιτικά, και εν τέλει ηθικά. Όχι απαραίτητα, ωστόσο. Μπορεί και να εξοργίσει, να προσβάλει, να προκαλέσει αγανάκτηση και αηδία, να κινητοποιήσει. Εξαρτάται (και) από τον/την τηλεθεατή.

Σχετικά Με Το Συντάκτη

Νικήτας Φεσσάς

Ο Νικήτας γεννήθηκε στην Αθήνα, τέλειωσε το Πάντειο, και άρχισε να γράφει (κυρίως) πολιτισμική κριτική για διάφορα έντυπα. Εσχάτως προσπαθεί να ολοκληρώσει και το διδακτορικό του πάνω στον ελληνικό κινηματογράφο.

19 Comments

  1. ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥΛΙΑΣ on

    Πολύ καλη η προσέγγιση σας,απλα πιστευω οτι, μονο μια λεξη αρκει, ανοητος, μα τοσο γελοια ανοητος !!!

  2. Αδερφέ ξεκίνησα να σε διαβάζω απο ένα τυχαίο πόστ στο facebook… και ποτέ ξανά!

    Απο την 8η σειρά ξενέρωσα….

    καλό το κράξιμο στον Μπογδάνο περί μεταμοντερνισμού κλπ , αυτό δε σημαίνει οτι πρέπει να μου πυροβολείς τα μάτια με τις μαζεμένες(θα είμαι πολύ ευγενικός) χαζομάρες περί infotainment-tongue-in-cheek-pastiche-carnivalesque-background-performance-Baudrilliardική- touch μπουρζουά Κλπ κλπ…

    μίλα ελληνικά αγόρι μου, μη ντρέπεσαι και πάλι θα σε καταλάβουμε

    Υγ. η τελευταία σου παράγραφος είναι όλα τα λεφτά…Μπορεί και να εξοργίσει, να προσβάλει, να προκαλέσει αγανάκτηση και αηδία, να κινητοποιήσει. Εξαρτάται (και) από τον/την αναγνώστη…

    γειά.

  3. antouaneta on

    Μονο σα performance μπορεί να ειδωθει, ο επαναστάτης του all star, θελει να ειναι κόμψος, επίτιδευμενος μπουρζουά και δυστυχώς βγάζει μια τρομερή ημιμαθεία. Το καλυτερο ειναι πως εχει τέτοια ιδέα για τον εαυτό του που θελει μα του ανάβουμε και καμία λαμπάδα που μας φωτίζει με το λόγο του.
    Πραγματικά αν μου πει κάποιος θελω να δουλέψω στην ελληνική τιβι θα τον υποχρεώσω να βλέπει μποδγα (το χρήσιμοποιω αντί μπουρδα) κουρδιστό πορτοκάλι λεμε!

  4. Αγαπητε Νικητα. ο Κ.Μ. ειναι τρομερα αντιπαθητικη φυσιογνωμια, οχι επειδη ειναι “φιλελευθερος” αλλα κυριως επειδη ειναι τρομερα “δηθεν” μιλαει τρομερα εξεζητημενα,και φενεται να περνει υπερβολικα σοβαρα τον εαυτο του.Το προβλημα στο κειμενο σου, ειναι πως ενας οποιοσδηπωτε αναγνωστης,θα πιστευε σιγουρα οτι το εχει γραψει ο ιδιος ο Μπογδανος αν του το ελεγαν.
    Μπογδανιζεις…

  5. konstantinos on

    Απάντηση περί Μπογδανου στον Νικήτας Φεσσά
    Η πολυεπίπεδη επικριτικη σου αναλυση αναδεικνύει απλά το πολυεπίπεδο του αντικείμενου σου.
    Στην περίπτωση μας ο Μπογδανος έχει άποψη, στυλ, γνωστικό υπόβαθρο και καλό χειρισμό της ελληνικής πράγμα που τον κάνει τον καλύτερο εν ζωή παρουσιαστή της ελληνικής τηλεόρασης.
    Σε άπιον δεν αρέσει λέω ότι είναι θέμα προσωπικού γούστου. Και ως γνωστό είναι ανώφελο να διαφωνείς με το γούστο κάποιου
    Θα ήταν απλό για αυτόν να γλυτώσει τις κριτικές με το να μην κάνει τίποτα περίεργο με το να είναι ένα τίποτα όπως πολύ άλλοι…
    Κ. Κωνσταντίνος

    • ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ on

      ναι ναι !!!!
      αν είχα καλύτερη ορθογραφία, θα έγραφα εγώ πικρόχολα σχόλια
      και εσείς θα πλένατε πιάτα σε εστιατοριο…..

  6. Πολύ απλά, πρόκειται για εκπομπή εδικά κομμένη και ραμμένη για να μπορέσει να ασκήσει ο εν λόγω παπαρολόγος την μόνη δεξιότητα που διαθέτει: το γνωστο namedropping. Τώρα αν κάποιοι ανοίγουν το στόμα τους σαν κροκόδειλοι σε ένδειξη θαυμασμού είναι κάτι που αφορά τους ίδιους και την εκπαίδευσή τους.

  7. Κώστας on

    Το πουλί αναγεννήθηκε από τις στάχτες του!! Νεομεταμοντερνισμος, των νεοχουντικων, τις ειδησεογραφιας, ΝΕΟΣ ΓΕΩΡΓΑΛΑΣ.

  8. Αλεξανδρος on

    Δε συμπαθώ το μπογδάνο αλλά αυτή η σνομπ κριτική δεν εξυπηρετεί σε κάτι.
    στην τελική, εσύ τι έχεις να προτείνεις?
    έχεις να παρουσιάσεις κάποια πρόταση ή μόνο κριτική αφ’ υψηλού είσαι ικανος να κάνεις;

  9. Κατηγορείτε κε Φεσσά ,χρησιμοποιώντας φοβερους και τρομερούς χαρακτηρισμούς, τον κο Μπογδάνο από είρωνα έως κωμικό επιπέδου Σεφερλή. Έχετε διαβάσει ποτέ τις απαντήσεις που δίνετε στα σχόλια των αναγνωστών σας ? Τι κρύβεται πίσω από αυτες τις απαντήσεις? Παντελής έλλειψη χιούμορ ή μακροχρόνια αποχή από κάθε είδους σεξουαλική δραστηριότητα?

    • @andreas- Διαλέξτε το σενάριο που σας φτιάχνει καλύτερα.

      btw, ποιες ‘απαντήσεις’ δίνω ακριβώς; μια φορά απάντησα.

  10. @andreas Τώρα κατάλαβα τι προκάλεσε τη σύγχυση. Ο άνθρωπος που σχολιάζει με το σύμβολο του θαυμαστικού ως ψευδώνυμο δεν είμαι εγώ, αν θέλετε το πιστεύετε. Εγώ σχολιάζω με το όνομά μου.

  11. MANOFTHESEA on

    Συμφωνώ απολύτως με το άρθρο … το επίπεδο του καθενός καθορίζει και το αν θα μείνεις με το στόμα ανοικτό … η θα τραβήξεις ένα Χ … σε κάθε μπουρδολόγο νεοφιλελεύθερο … υποτίθεται ψευτο ποιητή !!!! …. Τι κρίμα …. Ακριβώς αυτή είναι η περισσότερη Ελλάδα του σήμερα και γι αυτό και εντυπωσιάζεται με αυτούς τους ανθρώπους ΜΙΞΕΡ … τύπου Μπογδάνου …. Που μπρος στα φτηνά ιδανικά και φιλοδοξίες τους ….. αλέθουν τα πάντα ( από ΚΑΛΛΑΣ έως μαζωνακι …. με γιώτα …. ο νοών νοείτω )

  12. Δηλαδή για να καταλάβω.
    Όποιος επιχειρεί να χρησιμοποιήσει “πολύπλοκες λεξούλες” για να κάνει μια σοβαρή ανάλυση με προεκτάσεις και συμπεράσματα που αφορούν το γενικότερο φάσμα και τροπή της μοντέρνας τηλεδημοσιογραφίας/τηλεψυχαγωγίας/τηλεαποχαύνωσης στη χώρα μας, Μπογδανίζει;
    Αυτό έχετε καταλάβει εσείς οτι είναι το θέμα με το Μπογδάνο και κύριο αρνητικό χαρακτηριστικό του; Οι “δύσκολες” λέξεις;
    Η αντιμετώπιση και εξέταση του τηλεοπτικού τοπίου, αν γίνει με σοβαρότητα, αντιμετωπίζεται ως ψωνισμός πλέον;

    Υ.Γ. Δεν λέω οτι είμαστε υποχρεωμένοι να συμφωνούμε όλοι με τα συμπεράσματα του κειμένου, αλλά έλεος που θα το κατακρίνουμε επειδή είναι “σνόμπ”, ή “δήθεν”.
    Κε Φεσσά προτείνω επόμενα κείμενά σας να περιορίζονται σε στυλ τουίτερ, π.χ. “Ο Μπογδάνος είναι για το πέο.”, να γουστάρει και να καταλαβαίνει ο κόσμος. Μη γινόμαστε κομπλεξικοί κιόλας.

Αφήστε Ένα Σχόλιο

2 × three =

Simple Share Buttons